• 2022-01-27
2021/22 онд дэлхий даяар улаан буудайн үнэ яагаад огцом өсөв?

Эх сурвалж: Refinitiv санхүүгийн зах зээлийн мэдээллийн үйлчилгээ үзүүлэгч

Ижил төстэй мэдээнүүд:

(Google Translate-аар орчуулав)

  • Европ, Орос, АНУ болон Канадад цаг агаарын таагүй нөхцөл
  • Хойд хагас бөмбөрцөгт ургацын хэмжээ нэмэгдсэн ч улаан буудайн чанарын асуудал
  • Оросын үр тарианы экспортын татвар, тариачдын борлуулалт муу
  • Ачаа тээврийн рекорд үнэ

 

2021/22 оны улиралд (2021.7 – 2022.6) буудайн үйлдвэрлэл дээд хэмжээнд хүртэл нэмэгдэж үнэ буурна гэсэн таамаглал байсан хэдий ч сүүлийн 8 жилийн хугацаанд хамгийн өндөр үнэд хүрсэн байна. Дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагаст 2021 оны хавар, зуны улиралд ажиглагдсан цаг агаарын таагүй нөхцөл байдал нь 2021 оны ургац буурах вий гэсэн болгоомжлолыг төрүүлсэн. Улаан буудайн нийлүүлэлтээрээ дэлхийд тэргүүлэгч ОХУ үр тарианаас экспортын татвар авч эхэлсэнтэй холбоотойгоор өссөн улаан буудайн үнэ, хязгаарлагдмал нийлүүлэлт, тээврийн зардлын огцом нэмэгдэлт зэрэг нь үнийг тогтвортой өндөр байлгаж байна.

2021 онд улаан буудайн ургац дээд хэмжээнд хүрч үнэ буурна гэсэн импортлогчдын горьдлого биелсэнгүй. 2021 оны 8-р сард USDA-гийн тайлангаас хойш ихэнх экспортлогч орнуудын улаан буудайн үйлдвэрлэлийн тооцоог огцом бууруулснаас хойш дэлхий нийтээр худалдан авагчид үнийн огцом өсөлттэй тулгарч байна. 2021 оны хаврын цаг агаарын таагүй нөхцөл удаан үргэлжилж, сэрүүн байсан нь дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагасын олон бүс нутаг, тэр дундаа ЕХ-ны орнууд, түүнчлэн АНУ, Канад зэрэг бүс нутагт улаан буудайн тариалалтад сөргөөр нөлөөлсөн. Үүний зэрэгцээ, Орост цаг агаарын нөхцөл хуурай, гандуу байсан нь улаан буудайн ургацын хэмжээ буурахад хүргэсэн байна.

эх сурвалж: USDA мэдээлэл

Улаан буудайн биржийн динамик, 2016-2021, Usc/бушель

эх сурвалж: Refinitiv Eikon

Үүний зэрэгцээ дэлхий даяар тариаланчид түлш, бордоо, үр, машин техник зэрэг үндсэн нөөцийг худалдан авах зардал нэмэгдсэн. Олон орны үйлдвэрлэгчид цаашид үнэ өснө гэж найдан гаргасан зардлаа нөхөхийн тулд улаан буудайгаа борлуулахгүй нөөцлөн хүлээлтийн байдалтай байна.

ОХУ үр тарианы экспортын татвараа нэмсэн нь Хар тэнгис орчимд улаан буудайн үнийн өсөлтөд эерэгээр нөлөөлсөн. Хар тэнгисийн бүс нутагт улаан буудайн үнэ 8-р сарын дундуур тонн тутамд 300 ам.доллар болж өссөн бөгөөд хоёр сар дараалан энэ түвшнээс дээш хэвээр байсаар байна. Оросын улаан буудай 2021 оны 8-р сарыг өмнөх оны наймдугаар сарын дундажтай харьцуулахад жилд бараг 40% буюу тонн тутамдаа 80 доллараар өссөн үзүүлэлттэй байна.

Францын улаан буудай FOB Rouen үнэлгээгээр 37%-иар (тонн тутамд 81 доллар) өссөн байна.

эх сурвалж: ОХУ-ын Хөдөө аж ахуйн яамны мэдээлэл

2021 онд улаан буудайн чанар: Өндөр ургац – чанар сайтай гэсэн үг биш

2021 онд зарим үйлдвэрлэгч бүс нутагт улаан буудайн ургац нэмэгдсэн ч үйлдвэрлэлийн өсөлтийг дагаад чанарын үзүүлэлтүүд буурсан байна. Харин ч 2021 онд ОХУ-д 2020 онтой харьцуулахад үйлдвэрлэлийн хэмжээ буурсан хэдий ч чанар сайжирсан байна.

Өмнөх 2 жилд Украины улаан буудайн 75% -иас багагүй нь тээрэмдэх улаан буудайнд тооцогдож байсан бол 2021 онд Refinitiv-ийн шинжээчид 65% гэж тооцоолсон байна. Энэ улиралд Украины улаан буудайн эзэлхүүн жин 730 г-аас бага байгаа нь хүнсний буудайн шаардлагыг хангахгүй байна. Экспортын ихэнх гэрээнд эзэлхүүн жин хамгийн багадаа 770 г/литр байх шаардлагатай гэж тусгадаг.

ЕХ-ны орнуудад ургамал ургалтын хугацаанд аадар бороо орсны улмаас  2020 онтой харьцуулахад том ширхэгтэй буюу тэжээлийн үр тарианы эзлэх хувь нэмэгдэх төлөвтэй байна. Франц, Герман, Польш болон бусад Балтийн орнууд ч чанарын асуудалтай тулгарч байна. Зах зээлд оролцогчид Европын улаан буудайн эзлэхүүн жин литр тутамд 710-720 г ба түүнээс доош түвшинд байна гэж мэдээлж байна. Stratégie Grains-ийн тооцоолсноор Францад өнгөрсөн 2020 онд ургацын 90% нь хүнсний буудайн шаардлагыг хангаж байсан бол энэ жил ургацын ердөө 2/3 нь л шаардлага хангаж байна. FranceAgriMer агентлагийн мэдээлснээр Францад улаан буудайн нийт ургацад эзлэх тэжээлийн улаан буудайн эзлэх хувь 61% байна гэжээ. Францын Хөдөө аж ахуйн яам өмнөх жилүүдэд тэжээлийн буудай 2% хэмээн тооцоолсон байсан бол 70% гэж урьдчилсан байдлаар тооцоолжээ.

эх сурвалж:

ОХУ-ын хувьд - Холбооны улсын төсвийн байгууллагын "Үр тарианы чанарын үнэлгээний төв"-ийн мэдээлэл,

бусад улс орнуудын хувьд - Refinitiv Agriculture Research компанийн шинжээчдийн хийсэн зах зээлийн операторуудын судалгааны үр дүн.

Импортлогчид импортын буудайн чанарын шаардлагыг бууруулж эхэлсэн. Алжир, Саудын Араб гэх мэт олон импортлогчид гаднаас авах буудайн чанарт тавих шаардлагаа бууруулж эхэлсэн. Саудын Арабт энэ оны есдүгээр сарын 10-нд болсон улаан буудай худалдан авах тендерт ЕХ-ны нийлүүлэгчдэд тендерт оролцох боломж олгохын тулд эзэлхүүн жинг 760 грамм болгон бууруулжээ.

Тээвэрлэлтийн дээд хэмжээ

Далайн замаар ачаа тээвэрлэх зардал өндөр байгаа нь үр тарианы үнэ тогтвортой байх нэмэлт шалтгаан болсон. Дэлхийн далайн тээврийн задгай ачаа эргэлтийг илэрхийлдэг тээврийн зардлын индекс болох Baltic Dry Index нь энэ оны 8-р сарын эцсээр сүүлийн 11 жилийн дээд хэмжээгээ давлаа. Энэхүү индексийн өсөлтөд түүхий эдийн эрэлт ерөнхийдөө сэргэсэн нь нөлөөлсөн.

Хэрэглэгчдэд зориулсан барааны үнийн нэг хэсэг болох ачааны үнэ хоёр улирал дараалан тасралтгүй өссөөр байна. Тиймээс Мармарын тэнгисийн Азов-боомтуудын чиглэлд 2021 оны 4-р сараас 9-р сар хүртэлх сүүлийн дөрвөн сарын ачааны үнэ. бараг гурав дахин өссөн буюу нэг тонн нь 16 доллараас 46 доллар болж нэмэгдсэн байна.

эх сурвалж: Refinitiv Eikon

2021/22 онд Оросын улаан буудайн экспорт: эхний үр дүн, хэтийн төлөв

Оросын улаан буудай шинэ улиралд бусад борлуулагчдын өрсөлдөөн нэмэгдсэн ч уламжлалт худалдан авагчдаа хадгалсаар байна. Египет, Турк хоёр энэ улиралд Оросын улаан буудайн гол импортлогч хэвээр байгаа ч нийлүүлэлтийн газарзүйн хувьд мэдэгдэхүйц өөрчлөлт гарч байна. Саудын Араб, Иран улс Оросын улаан буудайн импортоо эрс нэмэгдүүлсэн.

Зарим ОХУ-аас буудай худалдан авагчид ОХУ-ын зүгээс улаан буудайг өндөр үнээр худалдаж авахыг санал болгосны улмаас бусад орноос улаан буудай авах болсон. Тодруулбал, Ливан, Судан улсууд ОХУ-аас худалдан авалтынхаа хувийг бууруулж, Украин, Румыниас импортлохыг илүүд үзсэн байна.

USDA-ийн өнгөрсөн улирлын мэдээллээс харахад 2021/22 онд Египет, Турк, Бангладеш, Нигери, Вьетнам, Судан, Кени, Ливан зэрэг Оросын улаан буудайн гол худалдан авагч 8 орны эрэлт хэрэгцээ нийтдээ 2 сая тонноор нэмэгдэж магадгүй байна.

Энэ жил дэлхийн хэмжээнд болон Хар тэнгисийн бүс нутгийн өрсөлдөгч орнуудын сайн чанарын улаан буудайн эзлэх хувь буурч байгаа энэ үед Орос улс худалдан авагчдад чанартай үр тариа санал болгох давуу талтай. Хар тэнгисийн бүс нутаг болон ЕХ-ны бусад хүнсний ханган нийлүүлэгчидтэй харьцуулахад тэжээлийн улаан буудайн нийлүүлэлт нэмэгдсэн нь Оросын экспортод үзүүлэх дарамт багасч, ОХУ-аас ирэх өндөр чанарын улаан буудайн үнийг дор хаяж Аргентин, Австралийн ургац хураалт хйигдэж, нийлүүлэлт эхлэх үе болох 12-р сар хүртэл өндөр түвшинд барьж магадгүй юм.

Дэлхийн улаан буудайн зах зээлд 2019/20 оны улиралтай харьцуулахад өнгөрсөн улиралд (2020/21) ажиглагдсан эрэлтийн огцом өсөлт 2021/22 оны улиралд гарах магадлал бага байна. Энэ нь дэлхийн хамгийн том түүхий эдийн хэрэглэгч болох Хятад улсын үйл ажиллагаатай холбоотой. Өнгөрсөн улиралд (2020/21) Хятадын улаан буудайн импортын өсөлт 5 сая тонноос давсан бол энэ улиралд (2021/22) Хятад улс гол түүхий эдийн үнийг, тэр дундаа импортыг бууруулахыг хичээж байна.

Гэсэн хэдий ч хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүний томоохон худалдан авагч гэдгээр Хятадын зах зээлийн дүр төрхийг бүрэн үгүйсгэх боломжгүй юм. Хоёр улсын хооронд ширүүн худалдааны сөргөлдөөн үүссэн ч бусад бүс нутагт ургац багассан нь дэлхийн нийлүүлэлт буурахад хүргэсэн тул Хятад улс 2021 оны 9-р сард Австралийн улаан буудайн худалдан авалтаа сэргээсэн гэж худалдаачид мэдээлж байна. Дэлхийн хүнсний гол ханган нийлүүлэгчдийн нэг Австрали хоёр дахь жилдээ улаан буудайн ургацын дээд амжилтыг тогтоож байгаа бол дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагасын тариаланчид цаг агаарын таагүй байдал, ган гачигт нэрвэгдээд байгаатай холбогдуулан худалдан авалт сэргэж байна. Хятад улс аль хэдийн Австралийн шинэ улаан буудайн гол худалдан авагч болж, хоёр сая тонн орчим улаан буудай худалдан авсан байна.

Гэвч ихэнх импортлогчдын худалдан авах чадвараас шалтгаалж өндөр үнэтэй улаан буудай, тэжээлийн таримлын эрэлт хэрэгцээг хязгаарладаг. Худалдан авагчид жилийн өмнөх шиг улаан буудайн нөөц бүрдүүлж чадаагүй тул тендерийн үнийн саналыг нухацтай судалж байна. Энэ улиралд (2021/22) томоохон импортлогчид өндөр үнийн асуудлаас болоод нэг биш удаа тендерт худалдан авалтынхаа хэмжээг багасгах, зарим тохиолдолд гэрээгээ цуцлахад хүрч байна.

Шинэ улиралд Оросын үр тарианы экспорт нь сааруулагч болон гол өрсөлдөгчдийн өндөр саналаар хязгаарлагдаж байна. Украйн ба ЕХ-ны экспортлогчдын өндөр идэвхжилтэй холбоотойгоор Оросын санал болгож буй өндөр үнэ улирлын эхний хагаст хэрэглэгчдийн эрэлтийг хязгаарлах, экспортыг барьсаар байх болно. 2021 оны арванхоёрдугаар сараас дэлхийн зах зээлд Австрали, Аргентины улаан буудайн нийлүүлэлт нэмэгдэж, энэ нь Оросын улаан буудайн үнэд учруулах дарамтыг нэмэгдүүлж болзошгүй юм. Австралиийн улаан буудайн өндөр ургац болон өндөр үнэтэй ачаа тээвэр Оросоос Зүүн өмнөд Ази болон бусад орнууд руу нийлүүлэлт хийхэд хүндрэл учруулах болно.

Үүний үр дүнд USDA-ын тооцоолсноор 2021/22 оны улирлын эцэс гэхэд дэлхийн улаан буудайн экспортод ОХУ-ын эзлэх хувь 2020/21 оны улиралд 38.5 сая тонн буюу 19.3% байсан бол 35 сая тонн буюу 17.5% болж буурч магадгүй юм. Гэсэн хэдий ч Орос улс 2021/22 оны хүнд хэцүү улиралд улаан буудайн нийлүүлэлтээрээ тэргүүлэгч байдлаа хадгалах бүрэн боломжтой.

Хэдийгээр үнэ өндөр байгаа ч дэлхий нийтэд улаан буудайн хэрэгцээ байсаар байна. Сүүлийн жилүүдэд Орос дэлхийн хамгийн чухал үр тариа нийлүүлэгч байсан. Ялангуяа USDA-ийн таамагласнаар импортын хэмжээ 2019/20 оны улиралтай харьцуулахад 2.5 сая тонноор нэмэгдэж, 197.053 сая тоннд хүрнэ гэсэн хүлээлтийг  авч үзвэл хойшид ч тэргүүлэгч хэвээр байх болно.